• Het bevorderen van de veiligheid en beheersbaarheid van de veiligheidsproblematiek in het reguliere onderwijs door het creëren van sterk gereguleerde en corrigerende onderwijssituatie voor leerlingen die door hun gedrag de veiligheid van medeleerlingen en docenten negatief beïnvloeden.
• Het realiseren van regionale onderwijsvoorzieningen voor leerlingen die ernstige gedragsproblemen vertonen zonder dat die direct te herleiden zijn tot een geclassificeerde stoornis.

Instroomcriteria

• De leerling is afkomstig uit het regulier onderwijs.
• De leerling behoeft meer zorg dan de zorgstructuur van het regulier onderwijs kan bieden.
• De leerling heeft structurele gedragsproblemen die op het moment van aanmelding bij Op de Rails niet te herleiden zijn tot een geclassificeerde stoornis en de veiligheid van zichzelf en/of anderen in zijn omgeving negatief beïnvloeden.
• Voor de leerling is een dossier beschikbaar gesteld door de (reguliere) school van herkomst. Dit dossier bestaat minimaal uit een onderwijskundig rapport, een historisch overzicht en verslagen van relevant onderzoek.
• De leerling heeft geen geldige indicatie van een Commissie voor Indicatiestelling (CvI).
• De leerling is niet aangemeld bij een CvI (om te voorkomen dat Op de Rails oneigenlijk wordt gebruikt voor de overbrugging van CvI-procedures en/of de bestrijding van wachtlijsten).
• De leerling is in principe 10 jaar of ouder. In uitzonderlijke gevallen mag hiervan afgeweken worden (onderbouwing dient eerst geaccordeerd te worden door de WEC raad).
• De leerling blijft tijdens de plaatsing binnen het project 'Op de Rails' ingeschreven bij de laatst bezochte school.

Aangezien het in dit project gaat om leerlingen die afkomstig zijn uit het regulier onderwijs en er aangetoond dient te worden dat de zorgstructuur van het regulier onderwijs ontoereikend is, zijn de samenwerkingsverbanden VO en WSNS+ de belangrijkste aanleverbronnen van potentiële Op de Rails-leerlingen.

Aanpak en inhoud voorziening

De onderwijsaanpak binnen dit project is verwant aan de aanpak in het cluster 4 onderwijs. Leerlingen nemen deel aan het project voor maximaal een jaar. Op basis van een handelingsplan wordt het (onderwijs)programma doorlopen. Binnen maximaal een jaar volgt de conclusie, uitstroom en (her)plaatsing.

Na instroom in het project bestaat de voorziening van de opvang uit:

1. Analyseren gedrag:

Voor iedere leerling die instroomt in het project Op de Rails wordt gedragstherapeutisch onderzoek verricht. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door een gekwalificeerd gedragswetenschapper. Ook wordt onderzoek gedaan naar de relatie met de thuissituatie en andere leefgebieden (mate van integraliteit).

2. Analyseren mogelijkheden gedrag:

Op basis van de onderzoeksrapportage met betrekking tot het gedrag wordt voor de leerling een jaarprogramma samengesteld waarvan wordt verwacht dat de leerling na het doorlopen ervan in staat is terug te keren naar het reguliere onderwijs. Indien uit het onderzoek blijkt dat de leerling waarschijnlijk voldoet aan de criteria van cluster 4, wordt daarnaast een traject gestart voor het opbouwen van een dossier ten behoeve van de indicatie van de leerling via de CvI.

3. Analyseren mogelijkheden onderwijs:

Op basis van de beschikbare onderwijsgegevens worden de didactische mogelijkheden van de leerling geanalyseerd. Indien nodig wordt aanvullend didactisch onderzoek verricht en/of een school-/beroepskeuzetest afgenomen. De resultaten van deze analyse worden tezamen met de verwachtingen met betrekking tot het haalbare onderwijsniveau gerapporteerd. Uitgangspunt hierbij is dat de didactische mogelijkheden (theorie en praktijk) van de leerling optimaal worden benut. De analyse van de didactische mogelijkheden van een leerling wordt uitgevoerd door een didacticus.

4. Opstellen handelingsplan en overleg met ouders:

In een handelingsplan worden de te nemen acties op zowel gedragstherapeutisch als didactisch gebied opgenomen. Daarnaast worden de te verwachten resultaten beschreven. Bovendien wordt opgenomen hoe en wanneer de evaluatie plaatsvindt. Het handelingsplan wordt bij de start besproken met de ouders en leerling en ondertekend door de ouders en betrokken leerling. Aan het eind van het programma vindt mondelinge en schriftelijke rapportage plaats aan de ouders.

5. Uitvoeren handelingsplan:

Het handelingsplan wordt uitgevoerd. Deze uitvoering bestaat meestal uit:

• Reguleren gedrag en aanleren sociale vaardigheden:

Op basis van het handelingsplan wordt het gedrag gereguleerd met behulp van een cluster 4-onderwijsprogramma en/of worden sociale vaardigheden aangeleerd.

• Continueren onderwijs:

Op basis van het handelingsplan wordt onderwijs gegeven aan de leerling. Dit onderwijs wordt verzorgd in een voorziening met aparte groepen los van het reguliere of speciaal onderwijs. In specifieke gevallen kunnen Op de Rails-leerlingen ook worden toegevoegd aan bestaande klassen of groepen. Aparte Op de Rails-groepen worden afhankelijk van de ontwikkeling van de gedragscomponent gecombineerd met (groepen) leerlingen die deelnemen aan aanpalende projecten zoals Herstart en Rebound, met als doel te trainen voor een (reguliere) onderwijssituatie.

6. Voorbereiden herplaatsing onderwijs:

Op basis van de ervaringen tijdens het onderwijs aan de leerling wordt het uitstroomtraject van de leerling vormgegeven. De uitstroommogelijkheden worden bepaald en de contacten met mogelijke scholen worden gelegd. Na een definitieve beslissing over uitstroom en (her)plaatsing wordt het reïntegratietraject vastgesteld, afgestemd en begeleid.

7. Herplaatsing onderwijs:

De leerling wordt (her)plaatst op een voor hem passende onderwijsplaats.

Uitstroom/herplaatsingmogelijkheden

• Re-integratie in het reguliere onderwijs met hulp. Indien directe re-integratie niet mogelijk is, kan eventueel een reserveroute via het project Rebound worden gevolgd.
• Re-integratie in het reguliere onderwijs met LGF. Voorwaarde voor deze route is dat de leerling binnen het jaar van projectdeelname een positieve indicatie voor cluster 4 heeft verkregen.
• Plaatsing in (V)SO cluster 4. Voorwaarde voor deze route is dat de leerling binnen het jaar van projectdeelname een positieve indicatie voor cluster 4 heeft verkregen.
• Verlengde deelname aan dit project met een verlenging van maximaal een jaar. Aanvragen voor verlenging moeten worden ingediend bij de landelijke projectleider, waarna een beslissing wordt genomen over de rechtmatigheid van een eventuele verlenging. Opgemerkt moet worden dat zeer kritisch zal worden gekeken naar de aanvragen voor verlenging. Voorwaarden voor verlenging zijn in elk geval:
  • Uit de evaluatie van het handelingsplan blijkt dat de gedragsregulatie voortgang heeft geboekt en er uitzicht is op terugkeer naar reguliere onderwijs, maar dat de gedragsregulatie nog onvoldoende effect heeft gehad om directe re-integratie te bewerkstelligen.
  • Er is aantoonbaar meerwaarde van een verlenging voor de betreffende leerling.

Het project neemt geen verantwoordelijkheid voor een leerling na afloop van de vastgestelde periode van maximaal een jaar binnen het project. Bij een verwijzing naar het reguliere onderwijs valt de daadwerkelijke inschrijving en plaatsing van een leerling immers buiten de invloedsfeer van het project. Hiervoor wordt dus geen garantie gegeven. Vanzelfsprekend wordt getracht te voorkomen dat een leerling na deelname aan Op de Rails geen onderwijsplek heeft door goed overleg en het maken van afspraken met de samenwerkingsverbanden.

Andere belangrijke zaken

De leerlingen die deelnemen aan het project worden - in opdracht van het ministerie van OCW - ingeschreven op een projectplaats (dus niet meetellen op de teldatum) bij het (V)SO cluster 4 en worden derhalve uitgeschreven bij de school van herkomst. Dit om dubbele bekostiging van leerlingen te voorkomen.

Een samenwerkingsverband is verplicht de verantwoordelijkheid voor een leerling te nemen na afronding van een Op de Rails-traject, indien de betreffende leerling tijdens Op de Rails geen indicatie heeft gekregen en derhalve moet re-integreren in het reguliere onderwijs. Dit geldt ook voor PO-leerlingen die tijdens de Op de Rails-periode VO-leerlingen worden.

Cluster 4 is verplicht om samenwerkingsafspraken te maken met één of meerdere samenwerkingsverbanden VO en WSNS+ en de gemeenten binnen de regio's van de REC's. Dit wordt per REC geregeld.

Indien een leerling een indicatie heeft, stroomt hij/zij binnen maximaal acht weken uit het project.

De schoolregels voor het regulier onderwijs zijn voor het programma van een jaar niet van toepassing.

De onderwijsinspectie geeft ruimte voor een onconventioneel onderwijsprogramma.

Het project wordt centraal aangestuurd vanuit RZL4.